مربای شیرین

درخواست حذف این مطلب

سؤال این است: آیا می شود با «یک شیشۀ مربا» داستان نوشت؟

اگرچه سؤال، سؤال عجیبی به نظر می آید. ولی در جوابش باید بگویم: بلی می شود نوشت. به خصوص اگر نویسندۀ داستان آقای هوشنگ مرادی کرمانی باشد، آن وقت خیلی هم خوب می داند چگونه نان را به تنور بچسباند که نتیجه اش یک طعم ماندگار باشد. «مربای شیرین» یک داستان نود صفحه ای است که دقیقاً با یک شیشۀ مربا نوشته شده. داستانی که ظاهراً برای ردۀ سنی جیم و دال است؛ ولی برای من بیست و شش ساله هم به دلایلی خواندنش لذت بخش بود.

دلیل اولش نوع نگاه نویسنده و جهان بینی همراه با طنز نویسنده است؛ مرادی کرمانی این توانایی را دارد که تلخ ترین انتقادهای اجتماعی را شیرین کند. حرفش را به شکلی می زند بزند که در قدم اول خواننده را به لبخد زدن وادار کند و بعد نیشتری هم به او بزند. دومین دلیلی که داستان «مربای شیرین» را خواندنی می کند سوژۀ داستان است. داستان به این شکل شروع می شود که پسرکی دوازده ساله به نام جواد نشسته و دارد زور می زند تا در یک شیشۀ مربا را باز کند. ولی زورش نمی رسد. مادرش هم با استفاده از ترفندهای مادرانه و گرفتن شیشه زیر شیر آب نمی تواند در شیشه را باز کند. مرد همسایه هم از پس باز در شیشه مربا برنمی آید. این کشمکش به مدرسه می رسد و بچه های مدرسه و معلم ها هم نمی توانند بر در شیشۀ مربا پیروز شوند. جواد شیشۀ مربا را به بقال محله برمی گرداند و از او می خواهد که در شیشه را باز کند. ولی او هم نمی تواند. مرد بقال یکی یکی دیگر شیشه های مربا را امتحان می کند و متوجه می شود که در هیچ یک از شیشه ها باز نمی شود. پسرک شیشۀ مربا را می برد و پیگیر شکایت از کارخانۀ تولیدکننده می شود. خبر در سطح شهر می پیچد، کامیون های توزیع کننده کارخانۀ شبدر مرباها را از سطح شهر جمع می کنند. بازار شایعه داغ می شود. شایعه می شود که قرار است قیمت مربا بالا برود. مردم می ریزند توی مغازه ها و شیشه شیشه مربا می ند. مغازه دارها کارتن های مربایی را مخفی می کنند که کارخانه ها نتوانند آن ها را جمع آوری کنند. شرکت های تعاونی مربا را سهمیه بندی می کنند. قیمت مربا و به خصوص مرباهای شرکت شبدر در بازار بالا می رود. این شایعه که داخل ف برخی درها طلا به کار رفته دهان به دهان می چرخد؛ به همین خاطر قیمت شیشه هایی که شکل خاصی دارند بالاتر هم می رود و مرباهای کارخانۀ شبدر از همۀ مرباها گرانتر می شود.

سوژۀ اصلی داستان همین قدر ساده است. داستان از باز نشدن در یک شیشۀ مربا شروع می شود و همین کشمکش ساده رفته رفته به یک مشکل اساسی در سطح شهر و کشور تبدیل می شود. اینکه بتوانی برای گفتن دغدغه ها و حرف هایت از یک شیشۀ ساده شروع کنی و داستانی بنویسی که نزدیک به نود صفحه ادامه پیدا کند، پیوستگی اش را از دست ندهد، زبانی ساده و روان داشته باشد، وسط های مسیر آبکی نشود و هرز نرود، و پایان خوبی هم داشته باشد، همان هنری است که یک نویسنده را نویسنده و یک داستان را داستان می کند.